Przejdź do treści
  1. Start
  2. Kiedy i jak jechać
  3. Kalima na Kanarach

Kalima na Kanarach: co to jest i kiedy występuje

Redakcja Kanaryjskie, , 5 min czytania

Kalima to mgła z pyłu znad Sahary, która najczęściej pojawia się na Wyspach Kanaryjskich zimą. Z tego tekstu dowiesz się, czym jest, skąd przychodzi i na których wyspach wystąpi. Znajdziesz tu też informacje o wpływie kalimy na zdrowie i loty oraz o tym, jak sprawdzać prognozy przed wyjazdem.

Kalima na Kanarach
Fot. Jarek Prokop, CC BY 3.0

Co to jest kalima?

Kalima to zjawisko pogodowe, w którym pył z Sahary unosi się w powietrzu nad archipelagiem. Nazwa oznacza po hiszpańsku mniej więcej „mgłę” albo „zamglenie”. Pył tworzy na niebie jasną, mleczną lub szarą zasłonę, podobną do mgły. Opada na wszystko, co stoi na zewnątrz, więc samochody, parapety i liście pokrywa cienka warstwa piasku.

Kalima występuje na Wyspach Kanaryjskich, ponieważ archipelag leży około 100 kilometrów od północno-zachodniego wybrzeża Afryki. Blisko Afryki przebiega też główna droga pyłu. Więcej o tym, co zobaczyć na archipelagu, znajdziesz w tekście o atrakcjach wysp kanaryjskich.

Skąd bierze się kalima?

Pył pochodzi z Sahary i tworzy warstwę powietrza nad Oceanem Atlantyckim. Ta warstwa jest bardzo gorąca i sucha, a leży nad chłodniejszym, wilgotnym powietrzem morskim. Dzięki temu działa jak pokrywka, która blokuje konwekcję znad morza.

Temperatura w tej warstwie rośnie z wysokością, co utrudnia unoszenie się powietrza znad morza. Samo powietrze w warstwie jest suche, dlatego temperatura spada w niej szybko wraz z wysokością.

Pył przenoszą szerokie, antycyklonalne wiry, zwykle na wysokości od 1500 do 4500 metrów nad poziomem morza. Podczas burz nad północną Afryką pył potrafi sięgać nawet 6000 metrów. Gdy na południowy zachód od Wysp Kanaryjskich pojawia się niż, wiatr przyspiesza i może podnieść pył na około 5000 metrów. Wtedy niesie go daleko, czasem aż na Karaiby.

Szacuje się, że z Sahary rocznie wędruje od 60 do 200 milionów ton pyłu.

Na których wyspach występuje kalima?

Kalima pojawia się na całym archipelagu, bo warstwa pyłu przechodzi nad wszystkimi wyspami. Najczęściej dotyka wysp położonych najbliżej Afryki, czyli Lanzarote i Fuerteventury. Warto przypomnieć, że archipelag składa się z siedmiu głównych wysp oraz La Graciosy.

Najbardziej odczuwalna bywa na:

  • Teneryfie, gdzie pył zasłania góry i utrudnia wyjazdy w głąb wyspy,
  • Gran Canarii, gdzie zamglenie utrudnia widoki z wyżej położonych punktów,
  • Fuerteventurze i Lanzarote, bliżej afrykańskiego wybrzeża,
  • La Palmie, La Gomerze i El Hierro, na zachodzie archipelagu.

Na Teneryfie zamglenie bywa zauważalne szczególnie na północy. Zobacz atrakcje Teneryfy, żeby zaplanować dni na zewnątrz. Na Gran Canarii warto ułożyć plan z atrakcjami Gran Canarii tak, by dni z pyłem przeznaczyć na miejsca w zamkniętych przestrzeniach.

Wyspy różnią się klimatem. Na Teneryfie południe jest suche i słoneczne, a północne stoki dostają więcej wilgoci, bo wysokie góry łapią pasaty. Lanzarote i Fuerteventura mają suchy klimat pustynny. Dlatego wpływ kalimy na to, jak wygląda dzień, będzie różny w zależności od tego, gdzie mieszkasz w czasie wyjazdu.

Kiedy występuje kalima?

Kalima najczęściej pojawia się zimą, choć kiedy indziej w roku może zdarzyć się także na Fuerteventurze. Poniższa tabela pokazuje średnie wartości dla Gran Canarii: opady oraz średnie temperatury maksymalne i minimalne w poszczególnych miesiącach.

Miesiąc Opady (mm) Maks. (°C) Min. (°C)
Styczeń 25 21 15
Luty 24 21 15
Marzec 13 22 16
Kwiecień 6 23 16
Maj 1 24 17
Czerwiec 0 25 19
Lipiec 0 27 21
Sierpień 0 28 22
Wrzesień 9 27 21
Październik 16 26 20
Listopad 22 24 18
Grudzień 31 22 16

Najbardziej deszczowy jest grudzień, a najsuchsze są czerwiec, lipiec i sierpień. Tabela pokazuje, że latem dominuje sucha i stabilna pogoda, a zima przynosi więcej opadów. Pył pojawia się jednak niezależnie od deszczu, więc to tabela pogody, a nie prognoza kalimy.

Zimą słońca jest stosunkowo mało, a latem w miarę dużo, co warto mieć na uwadze przy planowaniu dni na plaży.

Jak kalima wpływa na zdrowie?

Kalima obniża jakość powietrza, bo pył jest drobny i unosi się długo. Miejscowi mieszkańcy zgłaszają w tym czasie problemy z oddychaniem. Gdy pyłu jest bardzo dużo, życie publiczne i transport mogą zostać całkowicie wstrzymane.

Jeśli masz astmę, przewlekłe choroby płuc albo inne dolegliwości oddechowe, zapytaj lekarza przed wyjazdem, co zabrać i jak postępować. W czasie kalimy ogranicz długie spacery i intensywny wysiłek na zewnątrz. Dobrze jest też trzymać okna zamknięte, gdy na zewnątrz widać gęstą mgłę.

Pył osiada na wszystkim, więc po zjeździe z gór lub po plaży warto umyć twarz i oczy wodą.

Jak kalima wpływa na loty i transport?

Kalima może zamknąć lotnisko, gdy widoczność spada bardzo nisko. 8 stycznia 2002 roku pył nad lotniskiem Tenerife Sur ograniczył widoczność do 50 metrów i port został zamknięty. Taka sytuacja zdarza się rzadko, ale może opóźnić lub odwołać loty.

Na miejscu nadal działa transport lądowy, na przykład autobusy i taksówki, choć przy gęstym pyle może się on spowolnić. Przed wylotem sprawdź status lotu u przewoźnika, a także informacje na oficjalnej stronie lotniska, z którego lecisz. Zostaw sobie zapas czasu na dojazd i ewentualne zmiany planu.

Jak sprawdzać prognozy kalimy?

Zwykła prognoza temperatury nie zawsze pokazuje pył, więc trzeba zwrócić uwagę na widoczność i zapowiedzi zamglenia. Najlepiej sprawdzać prognozę dla konkretnej wyspy, a nie dla całego archipelagu, bo sytuacja może być różna na północy i na południu.

Kilka rzeczy, które warto sprawdzić przed wyjściem z hotelu:

  • zapowiedź widoczności i zamglenia dla danej wyspy,
  • prognozę wiatru, bo silny wiatr niesie pył,
  • komunikaty dla lotnisk, jeśli planujesz przelot tego dnia,
  • prognozę na kilka dni do przodu, bo kalima zwykle trwa jakiś czas.

Zwróć też uwagę na ukształtowanie terenu. Góry zmieniają lokalny klimat, więc ta sama wyspa może mieć inną pogodę na północy i na południu.

Oficjalne informacje pogodowe publikuje lokalna służba meteorologiczna, a aktualne dane sprawdzisz na jej oficjalnej stronie internetowej.

Jak wygląda kalima z satelity i jak ją rozpoznać?

Z kosmosu kalima wygląda jak mleczna lub szara smuga, która rozciąga się nad oceanem. Na zdjęciach satelitarnych widać ją jako bladą zasłonę, podobną do zamglenia. Z ziemi rozpoznasz ją po tym, że niebo jest blade, a słońce wydaje się słabe i rozproszone.

Drobne cząstki pyłu, bogate w żelazo, odbijają promieniowanie słoneczne. Dzięki temu ocean i powietrze trochę się ochładzają. Cząstki zmniejszają też ilość światła docierającego do oceanu. Kalima utrudnia tworzenie się dużych kropli deszczu, więc zwykle przynosi zamglenie zamiast opadów. Badania nad aerozolami pokazują, że drobne cząstki w powietrzu zwykle osłabiają wiatry. Naukowcy badają ten wpływ na klimat i pogodę nad Atlantykiem.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu, gdy w grę wchodzi kalima?

Zacznij od wyboru wyspy. Jeśli zależy ci na słońcu i sporej liczbie dni na zewnątrz, dobrze jest mieć w planie dni rezerwowe na wypadek gęstego pyłu. Jeśli zastanawiasz się, która wyspa kanaryjska jest najlepsza dla twojego wyjazdu, porównaj wyspy przed rezerwacją.

Przy planowaniu zwróć uwagę na trzy rzeczy: sezon, rezerwy czasowe na loty i to, czy masz dolegliwości oddechowe. Kalima jest najczęstsza zimą, więc w tym czasie przewidź więcej zajęć w zamkniętych przestrzeniach. Zawsze miej w planie alternatywę na dzień, gdy widoczność będzie słaba.

Link partnerski Las Palmas: loty. Zobacz połączenia lotnicze

Krótkie odpowiedzi

Czy kalima jest niebezpieczna dla zdrowia?

Kalima może nasilać problemy z oddychaniem, zwłaszcza u osób z chorobami płuc. Jeśli masz takie dolegliwości, porozmawiaj z lekarzem przed wyjazdem.

Kiedy najczęściej występuje kalima?

Kalima najczęściej pojawia się zimą. Może jednak wystąpić także w innych porach roku, dlatego warto sprawdzać prognozę przed każdym dniem wyjazdu.

Na których wyspach kanaryjskich występuje kalima?

Pył przechodzi nad całym archipelagiem, więc kalima może dotknąć każdej wyspy. Najbardziej odczuwalna bywa tam, gdzie zamglenie utrudnia widoki i zasłania góry.

Czy kalima może zamknąć lotnisko?

Tak, przy bardzo słabej widoczności lotnisko może zostać zamknięte, tak jak zdarzyło się na Teneryfie w 2002 roku. Przed wylotem sprawdź status lotu u przewoźnika.

Jak sprawdzić, czy na wyspie jest kalima?

Zwróć uwagę na prognozę widoczności i zamglenia dla danej wyspy oraz na zapowiedzi wiatru. Oficjalne informacje pogodowe publikuje lokalna służba meteorologiczna.

Udostępnij: E-mail Facebook

Obok tego tekstu

Wyspy Kanaryjskie: noclegi link partnerski